Bir laptop ilk günkü hızını zamanla kaybeder. Bunun tek bir sebebi yoktur: arka planda çalışan programlar, dolan disk, güncellenmemiş sürücüler ve ısınma sorunları birlikte birikir. İyi haber şu ki çoğu durumda donanım değiştirmeye gerek kalmadan ciddi bir fark yaratmak mümkün. Aşağıdaki adımları sırayla uygulayarak laptop hızı artırma konusunda elinizdeki en etkili araçları kullanabilirsiniz.
Başlangıçta açılan programları temizleyin. Windows'ta Görev Yöneticisi'ni açıp "Başlangıç uygulamaları" sekmesine geçin. Buradaki listede "Yüksek" etkiye sahip olarak işaretlenen ve gerçekten her açılışta ihtiyaç duymadığınız programları devre dışı bırakın. Mesaj uygulamaları, oyun istemcileri, bulut senkronizasyon araçları ve yazıcı yardımcı programları en sık karşılaşılan gereksiz yüklerdir. Devre dışı bırakmak programı silmez; sadece açılışta otomatik başlamasını engeller.
Disk doluluğunu kontrol edin. Sistem diskinizde en az %15-20 boş alan bulunması gerekir. Windows geçici dosyalar, sanal bellek ve güncellemeler için bu boşluğu kullanır. Disk neredeyse tamamen dolduğunda sistem belirgin biçimde yavaşlar. Ayarlar içindeki Depolama bölümünden hangi klasörlerin yer kapladığını görebilir, geçici dosyaları ve eski Windows kurulum yedeklerini temizleyebilirsiniz. Depolamayı düzenli yönetmek üzerine ayrı bir rehberimiz de var; büyük dosyaları dış diske taşımak konusunda faydalı olabilir.
Gerçekten kullanmadığınız yazılımları kaldırın. Yeni alınan laptoplarda üretici tarafından yüklenmiş deneme sürümleri ve "sistem optimizasyonu" iddia eden araçlar bulunur. Bunların büyük kısmı arka planda servis çalıştırır ve fayda sağlamaz. Uygulamalar listesini yükleme tarihine göre sıralayıp bir bir gözden geçirmek iyi bir alışkanlıktır.
Sürücüleri ve Windows'u güncel tutun. Özellikle ekran kartı ve yonga seti sürücüleri performansı doğrudan etkiler. Sürücüleri rastgele "sürücü güncelleme" programlarıyla değil, laptop üreticinizin destek sayfasından ya da Windows Update üzerinden almanız daha güvenlidir. Güncellemelerin performans dışında güvenlik tarafındaki önemini ayrı bir yazıda ele almıştık.
Güç planını kontrol edin. Birçok laptop, prize takılı olsa bile tasarruf modunda çalışmaya devam eder ve işlemci tam kapasitesine çıkmaz. Güç ayarlarından "Dengeli" ya da yüksek performans tarafına yakın bir profil seçin. Pille çalışırken ise tersini tercih etmek mantıklıdır; batarya ömrü ile performans arasında sürekli bir denge vardır.
Soğutmayı ihmal etmeyin. Toz dolmuş bir fan ve tıkanmış hava kanalları, işlemcinin ısınmaması için kendini yavaşlatmasına yol açar. Bu duruma termal kısıtlama denir ve yazılımla çözülemez. Laptopu sert bir yüzeyde kullanın, alt taraftaki havalandırma deliklerini yatak veya kucak gibi yumuşak zeminlerle kapatmayın. Yıllardır temizlenmemiş bir cihaz için basınçlı hava ile dikkatli bir temizlik ciddi fark yaratır.
Tarayıcıyı hafifletin. Çoğu kullanıcı için "laptop yavaş" hissi aslında tarayıcı kaynaklıdır. Onlarca açık sekme ve kullanılmayan eklentiler yüzlerce megabayt bellek tüketir. Gereksiz eklentileri kaldırın, sekmeleri yer imlerine alıp kapatın. Tarayıcının sekme uyutma özelliği varsa etkinleştirin.
Donanım tarafında iki gerçek yükseltme var. Hâlâ mekanik sabit disk kullanıyorsanız SSD'ye geçmek, hissedilir hız artışı sağlayan en büyük değişikliktir. İkinci sırada RAM miktarını artırmak gelir; 8 GB altındaki sistemlerde çok sekmeli çalışma ve modern uygulamalar için yetersizlik yaşanır. Bu iki adım dışındaki yükseltmeler genellikle maliyetine değmez.
Sistem sağlığını ölçün. Disk hatası, bozuk sistem dosyası ya da arka planda sürekli çalışan bir hizmet de yavaşlığın kaynağı olabilir. Windows sağlığını kontrol etme yöntemlerini anlattığımız rehberdeki komutlar, tahmin yürütmek yerine somut veriye bakmanızı sağlar.
Performans sorunları neredeyse her zaman birkaç küçük etkenin toplamıdır. Önce başlangıç programlarını ve disk doluluğunu düzenleyin, ardından sürücü ve güç ayarlarını gözden geçirin, soğutmayı kontrol edin. Bu adımlar bir sonuç vermezse SSD ve RAM yükseltmesi kalıcı çözümdür. Her değişiklikten sonra bir süre kullanıp farkı gözlemlemek, hangi ay