Windows bir süre sorunsuz çalıştıktan sonra yavaşlamaya, donmaya ya da beklenmedik hatalar vermeye başladığında ilk tepki genelde "format atalım" olur. Oysa işletim sisteminin kendi içinde, çoğu sorunu birkaç dakikada teşhis edebilen araçlar bulunuyor. Aşağıdaki adımlar, sistematik bir windows hata ayıklama alışkanlığı kazanmanız için hazırlandı: kolaydan zora, riski en az olandan en fazlasına doğru ilerliyor.
Teşhisin yarısı doğru soruyu sormaktır. "Bilgisayar bozuldu" yerine şu üç bilgiyi yazın bir kenara:
Bu üç cevap, aşağıdaki adımlardan hangisine odaklanmanız gerektiğini büyük ölçüde söyler.
Başlat menüsünde "Güvenilirlik Geçmişini Görüntüle" (Reliability Monitor) aracını açın. Takvim görünümünde kırmızı çarpı işaretleri, çökme ve kritik olayları tarihe göre sıralar. Sorunun başladığı günde hangi güncellemenin kurulduğunu ya da hangi uygulamanın çöktüğünü burada tek ekranda görebilirsiniz. Olay Görüntüleyicisi'nden daha okunaklıdır ve başlangıç için idealdir.
Windows Günlükleri > Sistem altında "Hata" ve "Kritik" seviyesindeki kayıtları filtreleyin. Kaynak (Source) sütunu size sorumlunun kim olduğunu söyler: disk ya da Ntfs kayıtları depolama sorununa, Display ya da nvlddmkm gibi kayıtlar ekran kartı sürücüsüne, Kernel-Power 41 ise ani güç kesintisine veya donanım kararsızlığına işaret eder.
Komut İstemi'ni yönetici olarak açıp sırayla şunları çalıştırın:
DISM'i sfc'den sonra çalıştırıp ardından sfc'yi bir kez daha tekrarlamak en sağlıklı sıradır. İşlem sırasında internet bağlantınızın stabil olması gerekir; bağlantı tarafında sıkıntı yaşıyorsanız o konuyu ayrı bir başlık olarak ele almak daha mantıklı.
Rastgele donmalar, açılış gecikmeleri ve dosya bozulmaları çoğunlukla donanım kaynaklıdır. chkdsk C: /scan komutu sistem çalışırken dosya sistemini tarar. Diskin fiziksel sağlığı için wmic diskdrive get status ya da üretici teşhis araçlarını kullanabilirsiniz. Bellek için "Windows Bellek Tanılama" aracını çalıştırın; tek bir hata bile RAM modülünün değişmesi gerektiği anlamına gelir.
msconfig aracında "Hizmetler" sekmesinde Microsoft hizmetlerini gizleyip kalanları kapatın, Görev Yöneticisi'nden başlangıç uygulamalarını devre dışı bırakın ve yeniden başlatın. Sorun kayboluyorsa suçlu üçüncü parti bir yazılımdır. Hizmetleri yarı yarıya açarak birkaç turda kaynağı bulabilirsiniz. Bu yöntem, özellikle antivirüs ve sanal sürücü yazılımlarının çakıştığı durumlarda çok işe yarar.
Aygıt Yöneticisi'nde sarı ünlem işaretli her cihaz bir ipucudur. Sorun yeni bir sürücüden sonra başladıysa cihazın özelliklerinden "Sürücüyü Geri Al" seçeneğini kullanın. Windows Update'in yüklediği isteğe bağlı sürücüler bazen üreticinin resmi sürümünden daha eskidir; ekran kartı ve yonga seti sürücülerini üretici sitesinden almak daha güvenlidir. USB aygıtları tanınmıyorsa denetleyici sürücülerini kaldırıp yeniden başlatmak sıklıkla yeterli olur.
Yukarıdakiler yetmezse Sistem Geri Yükleme ile sorun öncesindeki bir noktaya dönün. Windows hiç açılmıyorsa üç başarısız açılış denemesinden sonra kurtarma ortamı (WinRE) kendiliğinden gelir; buradan "Başlangıç Onarma" ve "Bu bilgisayarı sıfırla > Dosyalarımı koru" seçenekleri bulunur. Sıfırlamaya geçmeden önce mutlaka yedek alın — düzenli yedekleme alışkanlığı bu tür anlarda tüm farkı yaratır.