Sistem Yazılımı Güvenli Biçimde Güncellemek

İşletim sistemi güncellemeleri çoğu kullanıcı için ertelenen bir bildirimden ibarettir. Oysa güncelleme, bilgisayarın hem güvenliğini hem de kararlılığını doğrudan etkileyen bakım işlemlerinden biridir. Doğru zamanda ve doğru hazırlıkla yapılan bir sistem güncellemesi kurma işlemi genellikle sorunsuz tamamlanır; aceleyle, düşük pil seviyesinde veya yarım kalmış bir yedekle başlatılan güncellemeler ise açılmayan bir sisteme kadar gidebilir. Aşağıda, Windows başta olmak üzere farklı işletim sistemlerinde güncellemeyi güvenli biçimde yapmanın adımlarını bulacaksınız.

Güncellemeden Önce Ne Kontrol Etmeli?

Güncelleme dosyaları indirilmeden önce yapılacak beş dakikalık hazırlık, olası bir sorunda saatlerce uğraşmaktan kurtarır. Sistemin diskinde yeterli boş alan olması, cihazın elektriğe bağlı olması ve önemli dosyaların bir kopyasının bulunması temel gerekliliklerdir.

Adım Adım Güvenli Güncelleme

1. Yedek alın. Büyük sürüm güncellemelerinden önce belgeler, fotoğraflar ve proje dosyaları harici bir diske ya da bulut hesabına kopyalanmalıdır. Tam sistem yedeği alabiliyorsanız daha iyi; Windows'ta sistem görüntüsü oluşturma veya üçüncü parti bir yedekleme aracı bu işi görür. Yedeğin gerçekten okunabilir olduğunu bir dosya açarak doğrulayın.
2. Disk alanını kontrol edin. Özellik güncellemeleri geçici olarak birkaç on gigabayt yer isteyebilir. Sistem diskinde en az 20 GB boş alan bırakmak makul bir hedeftir. Alan sıkışıksa geçici dosyaları, eski indirmeleri ve kullanılmayan programları temizlemek gerekir; depolama yönetimiyle ilgili ayrı rehberde bu konuyu daha ayrıntılı ele alıyoruz.
3. Güç ve bağlantıyı güvenceye alın. Dizüstü bilgisayarı mutlaka şarj adaptörüne takın. Güncelleme sırasında sistemin kapanması, dosya sisteminin tutarsız kalmasına yol açabilir. Kablosuz bağlantı dalgalanıyorsa, mümkünse Ethernet kablosuyla indirme yapın.
4. Geri yükleme noktası oluşturun. Windows'ta "Sistem Koruması" bölümünden manuel bir geri yükleme noktası oluşturmak, sürücü kaynaklı bir sorunda sistemi eski haline döndürmenizi sağlar. Bu özellik bazı cihazlarda kapalı gelir; güncelleme öncesinde açıp bir nokta oluşturmak faydalıdır.
5. Antivirüs ve disk şifreleme durumunu gözden geçirin. Bazı üçüncü parti güvenlik yazılımları büyük güncellemeleri engelleyebilir. Şifrelenmiş bir diskiniz varsa kurtarma anahtarının elinizde olduğundan emin olun; güncelleme sonrası açılışta bu anahtar istenebilir.
6. Güncellemeyi başlatın. Windows'ta Ayarlar > Windows Update, macOS'te Sistem Ayarları > Genel > Yazılım Güncelleme, Linux dağıtımlarında ise paket yöneticisi üzerinden ilerleyin. Önce güvenlik ve kalite güncellemelerini, ardından varsa büyük sürüm güncellemesini kurmak daha temiz bir yol izler.
7. Kurulum sırasında müdahale etmeyin. "Yeniden başlatılıyor" ekranında bekleyen bir bilgisayar donmuş gibi görünebilir. Yüzdelik gösterge uzun süre aynı kalsa bile en az bir saat sabretmek gerekir. Sabit disk ışığının yanıp sönmesi işlemin devam ettiğini gösterir.
8. Güncelleme sonrası kontrol yapın. Sistem açıldıktan sonra ses, Wi-Fi, Bluetooth, yazıcı ve harici cihazların çalıştığını sınayın. USB aygıtları tanınmıyorsa sürücü yeniden kurulumu gerekebilir; bu konuda ayrı bir rehberimiz mevcut. Ekran kartı ve yonga seti sürücülerini üretici sitesinden güncel sürümle tazelemek de iyi bir alışkanlıktır.
9. Artıkları temizleyin. Büyük güncellemelerden sonra sistem, eski kurulumu Windows.old klasöründe saklar. On günlük geri dönüş süresini beklemek istemiyorsanız Disk Temizleme aracıyla bu klasörü kaldırıp önemli miktarda alan kazanabilirsiniz.

Sık Yapılan Hatalar

• Güncellemeyi sürekli ertelemek. Biriken güncellemeler tek seferde kurulduğunda hem süre uzar hem de hata olasılığı artar. Ayda bir düzenli kontrol, riski dağıtır.
• Yedek almadan büyük sürüme geçmek. Küçük güvenlik yamalarında risk düşüktür, ancak sürüm atlamalarında yedeksiz ilerlemek gereksiz bir kumardır.
• Kurulum ortasında cihazı kapatmak. Bu, güncelleme sorunlarının en yaygın nedenidir. Aceleniz varsa güncellemeyi hiç başlatmayın.
• Resmî olmayan kaynaklardan güncelleme indirmek. "Sürücü güncelleyici" adıyla dağıtılan araçların bir kısmı reklam yazılımı taşır. Güncellemeler yalnızca işletim sisteminin kendi kanalından veya cihaz üreticisinin destek sayfasından alınmalıdır.
• Sorunu hemen sistem hatası saymak. Güncelleme sonrası yavaşlık çoğu zaman arka planda süren dizin oluşturma işlemidir ve birkaç saat içinde geçer. Performans kalıcı olarak düştüyse ayrı bir inceleme gerekir.
• Hata koduna bakmamak. Güncelleme başarısız olduğunda verilen kod, çözümü daraltır. Bu kodu not edip aramak, rastgele denemelerden daha hızlı sonuç verir.

Başarısız Güncellemede İzlenecek Yol